Văn hóa Mỹ và "sốc" văn hóa

Sinh sống tại nước ngoài có thể đối mặt với nhiều thách thức lớn nhưng cũng mang lại nhiều trải nghiệm quý báu. Để hiểu và hòa nhập văn hóa của một nước khác, chúng ta cần cởi mở hơn và chấp nhận những định kiến cá nhân.  Khi bạn ở Hoa Kỳ, một vấn đề quan trọng là bạn cần học tập và hiểu mọi khía cạnh của các nền văn hóa.

Nếu bạn từng sống tại một đất nước có sự khác biệt rất lớn về văn hóa so với Hoa Kỳ, mọi hành vi của người Mỹ sẽ trở nên xa lạ, khó chịu thậm chí gây bực bội cho bạn khi lần đầu tiên tiếp xúc. Sau đây là một số định hướng về bản sắc văn hóa cũng như giá trị giúp bạn hiểu được ý nghĩa và mục đích của những điều người Mỹ nói và làm.

Tự lập

Người Mỹ đánh giá cao những người có tính tự lập. Đó là một đặc trưng của văn hóa Mỹ. Tuy nhiên, bạn sẽ thấy người Mỹ luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác, mặc dù họ chỉ làm điều này khi bạn có yêu cầu giúp đỡ. Họ rất ít khi đánh giá rằng bạn cần giúp đỡ nếu như bạn không yêu cầu điều này.

Chú ý tới thời gian/ Đúng giờ

Người Mỹ không thích lãng phí thì giờ. Với đa số người Mỹ, mỗi phần trong ngày luôn có một mục đích nhất định, thời gian rỗi vô cùng hiếm hoi. Họ thường bị ám ảnh bởi việc đúng giờ cho dù rất nhiều người Mỹ có thể luôn trễ hẹn. Đến muộn trong cuộc hẹn với một người Mỹ thường được coi như một hành vi cá nhận xấu vì nó cho thấy bạn thiếu tôn trọng họ.

Độc lập

Sự độc lập là một giá trị cơ bản của văn hóa Mỹ. Những người trẻ tuổi luôn có xu hướng tách khỏi sự bao bọc của cha mẹ để cảm thấy họ độc lập với cha mẹ mình, và đa phần các ông bố bà mẹ cũng muốn con cái họ làm như vậy.

Sự bình đẳng

Lịch sử phân biệt chủng tộc và chia rẽ tách của Hoa Kỳ đã được thay thế với sự bình đẳng. Phần lớn người Mỹ hiểu rằng mội người luôn có cơ hội giống nhau, không phân biệt chủng tộc, tôn giáo, giới tính. Sự bình đẳng còn kéo theo việc không coi trọng đến địa vị xã hội cũng như kinh tế của người Mỹ. Giàu có hoặc quen biết với người có quyền lực không mạng lại sự tôn trọng, sự đối xử đặc biệt hoặc bất kỳ ưu tiên đối với người Mỹ.

Sự đơn giản

Người mới nhập cư vào  Hoa Kỳ thường sốc với những ứng xử thường ngày của người Mỹ . Mọi người ăn mặc rất hớ hênh, gọi người có quyền lực bằng tên và ăn uống mọi nơi mọi lúc. Điều này có mối quan hệ mật thiết tới sự bình đẳng. Nếu chúng ta ở trong một xã hội bình đẳng, chúng ta hoàn toàn có thể thể hiện sự đơn giản trong các ứng xử ở mọi tình huống. 

Thẳng thắn và cởi mở

Người Mỹ luôn nói chính xác những gì họ nghĩ, cho dù những thông tin này không nên nói hoặc không tốt. Trong một vài nền văn hóa, điều này có thể coi là hành động bất lịch sự. Tuy nhiên, nếu hành động khác đi, người Mỹ luôn cảm thấy không trung thực hoặc thậm chí là thiếu sự tôn trọng. Người Mỹ thường cảm thấy khó chịu khi du khách nước ngoài không nói chính xác những gì họ muốn, nghĩ hoặc cần.

Sự riêng tư và khoảng cách cá nhận

Người Mỹ luôn có không gian cá nhân và luôn muốn khoảng không gian này được tôn trọng. Họ cảm thấy khó chịu khi người khác đứng quá gần và luôn có xu hướng dịch ra xa một cách vô thức. Hơn nữa, người Mỹ có tính riêng tư rất cao, và cảm thấy mọi người đều có quyền như vậy. Họ không thích bị hỏi về tuổi, cân nặng hoặc mức lương. Việc nói về chuyện riêng của gia đình, quan điểm chính trị hoặc tôn giáo chỉ xảy ra khi đã là bạn bè thân thiết.

Tập quán xã hội Mỹ

Mọi nơi trên thế giới đều có tập quán xã hội riêng. Điều này là lịch sự ở nước này nhưng có thể là bất lịch sự ở nước khác. Đây là những chỉ dẫn về tập quán xã hội của Hoa Kỳ. Bạn có thể thấy có nhiều điểm khác hoặc tương đồng với phông văn hóa của bạn 

Gặp gỡ mọi người

•  Cách bắt tay:  Với người Mỹ, họ đánh giá bạn qua cách lắc tay của bạn.
•  Luôn nhìn vào mắt người đối diện khi bắt tay hoặc nói chuyện. Đối với người Mỹ, sự lơ đãng của ánh mắt thể hiện sự thiếu trung thực.
• Đảm bảo bạn luôn sạch sẽ và thơm tho. Rất nhiều người không cảm thấy được mùi cơ thể của mình. Vời người Mỹ, điều này thể hiện bạn thiếu sự chăm sóc vệ sinh cá nhân. Hãy chú ý lăn khử mùi sau khi tắm và mỗi buổi sáng.
• Hãy giữ khoẳng cách. Người Mỹ không thích khi bạn vi phạm khoảng không cá nhân của họ. Khi gặp gỡ mọi người, hãy nhớ giữ khoảng cách nhất định giữa bạn với người bạn gặp.

Nơi công cộng

• Giữ cửa mở cho người đi sau bạn
• Kiên nhẫn chờ đợi
• Đối sử công bằng với mọi người tại các điểm dịch vụ công cộng
• Trả tiền boa khi đi nhà hàng, vào khách sạn, tiệm cắt tóc, taxi hoặc bất kỳ ai giúp bạn xách hành lý.

Ăn uống

• Không ăn quá nhanh, hãy thể hiện bạn thích món ăn và chuyện trò khi ăn
• Đặt khăn ăn của bạn trong lòng
• Khi bạn cần sự trợ giúp trong nhà hàng, hãy vẫy tay và nói “ Xin lỗi, làm ơn”. Các cách bạn thường dùng trong trường hợp này khi  bạn ở nước khác sẽ không có tác dụng hoặc không được thích hợp tại Mỹ.
• Học cách ăn bằng tay và thìa dĩa.
• Khi bạn ra ngoài ăn uống với bạn bè, mỗi người sẽ tự thanh toán cho phần ăn của mình trừ khi có ai tuyên bố rõ ràng là họ sẽ thanh toán. Luôn đảm bảo bạn sẽ thanh toán phần của mình.
• Khi bạn vào một nhà hàng không phải là nhà hàng ăn nhanh, theo thông lệ bạn cần để lại ít nhất khoảng 15% tiền bo cho người phục vụ.

Lái xe

• Luôn tuân thủ luật lệ giao thông và chú ý đèn đỏ
• Chú ý nhường đường cho người đi bộ
•  Vẫy nhẹ tay khi ai đó cho bạn vượt qua.
• Nếu bạn đi chậm hơn so với mọi người, hãy đi vào làn bên phải

Tình bạn với người Mỹ

Người Mỹ thường xuyên di chuyển và thay đổi nơi sống, nơi là việc và hoạt động. Do vậy, họ luôn tỏ ra thân thiên và thường nói chuyện với mọi người trên xe buýt, mời người mới quen bữa trưa hoặc tham gia sinh nhật, mỉm cười hoặc chào hỏi người lạ khi gặp nhau trên phố. Người Mỹ rất dễ để kết bạn, thói quen này giúp họ dễ dàng thích nghi với những thay đổi trong cuộc sống hàng ngày.

Tuy nhiên điều này cũng làm cho người Mỹ có rất ít những người bạn thân thiết lâu dài. Trẻ em ít khi học cùng lớp trong thời gian đi học. Hàng xóm và thành viên gia đình thay đổi. Có rất ít cơ hội để giữ mối quan hệ lâu dài. Người Mỹ rất trân trọng tình bạn thân thiết, nhưng rất khó để một người mới quen trở thành bạn bè thân thiết.

Khía cạnh này của văn hóa Mỹ có thể gây nhầm lẫn hoặc khó chịu cho du khách tới từ những nền văn hóa coi trọng mối quan hệ bạn bè thân thiết. Những biểu hiện của một mối quan hệ bạn bè thông thường tại Mỹ có thể giống như dấu hiệu của mối quan hệ bạn bè thân thiết tại các quốc gia khác.

Cách xử lý “cú sốc” văn hóa

Hiểu biết về quá trình điều chỉnh văn hóa sẽ giúp bạn ứng phó với những khó khăn về hòa nhập văn hóa khi bắt đầu cuộc sống mới ở Hoa Kỳ. Mỗi giai đoạn của quá trình này có những biểu hiện như sau:

1. Tuần trăng mật”: đây là giai đoạn đầu khi mọi người mới đến Hoa Kỳ. Thường, bạn sẽ cảm thấy bị cuối hút và hứng thú với những điều mới lại. Bạn sẽ cảm thấy phấn khích khi tiếp cận với nền văn hóa mới.
2. “Cú sốc văn hóa”: Lúc này, mọi người bắt đầu đối mặt với những vấn đề mới trong cuộc sống: việc nhà, giao thông, mua sắm và văn hóa. Mọi người luôn cảm thấy căng thẳng và mệt mỏi vì liên tục phải cố gắng để hiểu ngôn ngữ. 
3. Giai đoạn điều chỉnh bước đầu: Lúc này,các hoạt động hàng ngày như việc nhà, mua sắm không còn là những vấn đề cơ bản. Mặc dù bạn chưa hoàn toàn thông thạo ngôn ngữ song về cơ bản bạn có thể hiểu hoặc đoán biết được ý kiến của người đối diện trong những giao tiếp hàng ngày.
4. Giai đoạn “cách ly”: Cá nhân đã xa gia đình và bạn bè của họ trong một thời gian dài và có thể cảm thấy cô đơn. Nhiều người vẫn cảm thấy họ không thể thể hiện mình như họ có thể làm bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của mình. Họ cảm thấy thất vọng và đôi khi thiếu sự tự tin.
5. Chấp nhận và thích nghi: Mọi người dần dần quen thuộc với công việc, kinh doanh hoặc học tập. Bạn có thể chấp nhận thói quen, tập quán, thực phẩm và tính cách của mọi người trong nền văn hóa  mới. Từ đó, bạn sẽ cảm thấy thoải mái, hòa nhập với bạn bè, đồng nghiệp và ngôn ngữ của quốc gia.

     Trình tự này cũng sảy ra trong suốt thời gian bạn sống tại một nền văn hóa mới. Cảm giác này là bình thường. Lưu ý rằng bạn cũng có những cảm xúc giống như khi bạn đến một nền văn hóa mới khi bạn trở lại quê hương. Nó gọi là "cú sốc văn hóa ngược".

     Một vài chỉ dẫn cho bạn khi tránh sốc văn hóa

• Hãy đi ra ngoài: Đừng bao giờ chỉ ngồi trong nhà hoặc thư viện cả ngày. Hãy tham gia những buổi picnic, cắm trại mà bạn cảm thấy yêu thích. Bằng cách ra ngoài và tham gia hoạt động xã hội, bạn sẽ cảm thấy nhanh chóng thích nghi với các phong tục mới.
• Tập thể dục: Thể dục giúp bạn giảm căng thẳng, chống trầm cảm. Hãy đi bộ xuống phố hoặc tham gia đội thể thao thành phố. Hãy tìm một vài nhóm sinh viên năng động và lên kế hoạch cho những hoạt động thường xuyên.
• Kết bạn: Hãy cố gắng kết bạn với cả sinh viên người Mỹ và quốc gia khác. Sinh viên quốc tế có thể có cảm giác gống bạn và họ có thể cho bạn lời khuyên và sự giúp đỡ. Sinh viên Mỹ có thể giúp bạn hiểu về cuộc sống của người Mỹ. Bằng cách kết bạn, bạn sẽ cảm thấy bớt cô đơn và dần hình thành những liên kết với môi trường mới xung quanh bạn.
• Tìm hiểu về nền văn hóa mới: Phản đối việc xem xét các hành vi và tập quán khác biệt với bạn là sự lựa chọn tồi hoặc kém thông minh. Thay vào đó, hãy cố tìm hiểu lý do đằng sau của mỗi hành vi này. Trong khi bạn không chấp nhận một tập quán nào đó, bạn sẽ hiểu biết hơn về nó và có cách để phản ứng khi đối mặt với nó.
• Yêu cầu trợ giúp: Nếu bạn cảm thấy không thể hòa nhập với nền văn hóa mới, hãy hẹn gặp với nhân viên phòng Chương trình quốc tế. Nếu bạn cảm thấy mình trầm cảm nặng, hãy gặp nhân viên trung tâm tư vấn. Trong cả hai trường hợp này, cuộc gặp của bạn sẽ được giữ bí mật.
• Hãy kiên nhẫn: Phần lớn mọi người cần một vài tuần để cảm thấy thích hợp với nền văn hóa mới. Hãy cho bạn thời gian để điều chỉnh hành vi. Tập trung vào các trải nghiệm tích cực và cố gắng quan sát người bản địa để học tập.

Theo hướng dẫn của Trường Đại học Valparaiso, Hoa Kỳ

• Tìm hiểu về cơ hội định cư thông qua các chương trình visa Hoa Kỳ, vui lòng liên hệ:
  Văn phòng Hà Nội - Banyan Partners LLC
  Tầng 5, Sentinel Place Building
  41A Lý Thái Tổ
  Quận Hoàn Kiếm
  Hà Nội, Việt Nam 
  (84 4) 3938 8839
  Hot line: +841685354999
  vn@banyanpartners.com